Facebook Dolandırıcılığını Şikayet Etmek: Adım Adım Rehber

Facebook dolandırıcılığı şikayet süreci, mağdurun haklarını korumanın ve aynı failin başka mağdurları hedef almasını engellemenin en güçlü yoludur. Türkiye'de Facebook üzerinden gerçekleşen dolandırıcılık vakaları sahte profillerle yapılan tanışma sonrası para taleplerinden, sahte yatırım çağrılarına, kupon-promosyon hilelerine ve Marketplace üzerinden mal kaçırmaya kadar geniş bir yelpazede uzanır. Doğru başvuru kanallarını ve kanıt sunum disiplinini bilmek, vakanın sonucunu doğrudan belirler. Bu rehberde Facebook dolandırıcılığını adım adım nasıl şikayet edebileceğinizi, hangi belgeleri hazırlamanız gerektiğini ve para gönderdiyseniz iade ihtimallerini detaylı şekilde ele alıyoruz.

Facebook Üzerinde En Sık Karşılaşılan Dolandırıcılık Türleri

Sahte Profilden Romantik Manipülasyon

Çekici fotoğraflarla kurulmuş sahte profil mesajla yaklaşır; birkaç hafta süren samimi sohbet sonrası çeşitli bahanelerle para istenir. Hastane parası, ülkeden çıkış vizesi, ailevi acil durum gibi senaryolar tekrarlanan kalıplardır. Gerçek bir tanışma bu kadar hızlı duygusal yoğunluğa ulaşmaz; birkaç gün içinde yoğun ifadeler kullanan ve görüntülü görüşmeden kaçınan profiller yüksek risk taşır.

Sahte Yatırım Çağrıları

"Hızlı kazanç yatırım programı", "kripto fırsatı", "borsada yüksek kâr" tarzında sahte sayfalar ve gruplara davet. Tipik pig butchering kalıbı; küçük yatırımla kâr gösterilip büyük yatırım yapıldığında platform kapatılır. Kayıplar genellikle on binlerce liraya ulaşır çünkü sahte kâr göstergesi mağduru daha fazla yatırım yapmaya teşvik eder.

Marketplace Dolandırıcılığı

Marketplace üzerinden uygun fiyatlı ürün satışı; ön ödeme istenir; ödeme yapıldıktan sonra satıcı kaybolur. Tersi de görülür: alıcı sahte ödeme dekontu gönderip kargo başlatmanızı ister. Marketplace dolandırıcılığı hem alıcı hem satıcı tarafında çalışır; her iki taraf için de ön ödeme yapmadan yüz yüze teslim en güvenli yöntemdir.

Sahte Hesap Dondurma Bildirimleri

"Hesabınız 24 saat içinde dondurulacak, doğrulamak için linke tıklayın" mesajları phishing tuzaklarına yönlendirir. Tıklayan kullanıcı giriş bilgilerini saldırgana teslim etmiş olur. Facebook hiçbir zaman mesaj yoluyla şifre veya doğrulama kodu istemez; bu tür mesajlar her koşulda phishing girişimidir.

Mahrem İçerik Şantajı

Facebook’ta başlayan tanışmaların kısa sürede mahrem paylaşıma yönelmesi ve ardından şantaj tehdidine dönüşmesi en yaygın dolandırıcılık kalıplarından biridir. Bu tür Facebook şantajı vakalarında, saldırgan genellikle önce sahte bir mahrem içerik paylaşır; karşılıklı paylaşım ortamı yaratarak mağduru tuzağa düşürür. Ekran kaydı alındıktan sonra para veya ek içerik talebi başlar.

Kanıt Toplama: Şikayetin Temeli

Şikayetin başarısı kanıt kalitesine sıkı sıkıya bağlıdır. Sohbet ekran görüntüleri mesaj tarihi, saati ve kullanıcı adı görünür şekilde alınmalıdır. Saldırganın profil ana sayfası ve profil URL'i ayrıca kaydedilmelidir. Bir Sayfa veya Grup üzerinden tanışma söz konusuysa bunların adı ve URL'i de belgelere eklenmelidir. Ödeme talepleri kapsamında IBAN, kripto cüzdan adresi ve hediye kart kodları saklanmalı; yapılmış ödemelere ait dekontlar da kanıt paketine dahil edilmelidir. Marketplace vakalarında ilan ekran görüntüsü, phishing vakalarında ise tam URL mutlaka kaydedilmelidir. Kanıtları toplarken orijinal dosyaları asla silmeyin; tüm ekran görüntülerini kronolojik sıraya dizin ve birden fazla cihazda yedekleyin.

Facebook Platformu İçi Şikayet

Platform içi şikayet hızlı bir koruma kanalıdır.

• Profil veya gönderiye gidin, üç nokta menüsünden "Şikayet et"
• Şikayet sebebi olarak "Dolandırıcılık" veya "Sahte hesap" seçin
• Detay alanına net ama kısa açıklama ekleyin
• Marketplace için ayrı şikayet akışı: ilanın "Bildir" düğmesi
• Mümkünse Facebook Yardım Merkezi üzerinden de yazılı bildirim

Facebook şikayet için 24-72 saat içinde yanıt verir. Hesap askıya alınabilir veya bazı özellikleri kısıtlanabilir. Platform içi şikayet tek başına yeterli değildir; resmi başvuruyla birlikte yürütülmesi sonuç oranını önemli ölçüde artırır. Özellikle mahrem içerik söz konusuysa platform şikayeti ile eş zamanlı BTK başvurusu yapılmalıdır. Facebook üzerinden doğru bildirim yapmak için Facebook şantaj şikayet formu rehberinde yer alan adımlar süreci daha doğru ilerletmenize yardımcı olur.

Resmi Başvuru: Savcılık, EGM ve E-Devlet

Asıl koruma resmi yollardan gelir.

• Cumhuriyet Başsavcılığı: Suç duyurusu dilekçesi ile resmi süreç başlar. Dolandırıcılık (TCK 158) ve şantaj (TCK 107) maddeleri ilgili kapsamlarda uygulanır.
• EGM Siber Suçlar: Karakol başvurusu veya online şikayet
• E-Devlet: CİMER üzerinden ek bildirim
• Mahrem içerik söz konusuysa: BTK'ya URL erişim engeli başvurusu

Süreçte beklenen aşamalar:

• 1 hafta: Facebook'tan kullanıcı veri talebi
• 2-4 hafta: IP analizi, oturum logları incelemesi
• 1-3 ay: Failin tespit ve yakalanması (Türkiye'deyse)
• 6-18 ay: Yargılama süreci

Para Gönderdiyseniz: İade Süreci

İade ihtimali ödeme yöntemine bağlıdır.

• Banka havalesi/EFT: Bankanızı derhal arayın; sahte işlem bildirimi
• Kripto para: Borsa ile koordinasyon, hesap dondurma talebi
• Kredi kartı: Chargeback talebi 30-60 gün
• Hediye kart: İlgili platforma şikayet (Apple, Google, Steam)

İlk 24 saat geri alma ihtimalinin en yüksek olduğu süredir. Para gönderdikten sonra hangi adımları atmanız gerektiğini şantajcıya yapılan ödemeyi geri alma süreci kapsamında daha detaylı değerlendirebilirsiniz.

Önleme: Facebook'ta Güvenli Kalmak

Vakaya hiç düşmemek için profil ayarlarınızı gizli yapın ve tanımadığınız profillerden gelen arkadaşlık isteklerini reddedin. Üçüncü parti uygulamalara hesap erişimi vermeyin; Marketplace'te sadece güvenilir ödeme yöntemleri kullanın ve ön ödeme yapmayın. Şüpheli linklere tıklamadan önce URL'i doğrulayın ve 2FA'yı mutlaka aktif tutun. Bu önlemleri bir kez kurup unutmak yetmez; tehdit yöntemleri değiştikçe koruma stratejisinin de güncellenmesi gerekir. Ayda bir kez hesabınıza bağlı üçüncü parti uygulamaları gözden geçirin ve kullanmadıklarınızın erişimini iptal edin. Giriş aktivitesi bildirimlerini aktif tutun; tanımadığınız cihaz veya konum tespit ettiğinizde hemen şifre değiştirin.

Facebook Sayfa ve Grup Üzerinden Dolandırıcılık

Sahte profil tabanlı dolandırıcılığın ötesinde, Facebook Sayfa ve Grupları üzerinden gerçekleşen daha organize dolandırıcılık türleri var.

Yatırım Toplulukları

"Borsada yüksek kazanç", "kripto sinyalleri" iddiasıyla kurulmuş gruplar. Grup yöneticisi private DM ile "VIP sinyal grubu" üyeliği önerir; ödeme alındıktan sonra grup kapatılır.

Sahte İş İlanı Sayfaları

"Evden çalışma yüksek maaş" türü ilanlar. Başvuru sonrası kayıt ücreti, eğitim ücreti, başlangıç paketi gibi adlarla küçük ödemeler istenir; iş yoktur.

Hayır Kurumları ve Yardım Kampanyaları

Acil bir olay (deprem, kaza) sonrası sahte yardım kampanyaları açılır; kurbanların duygusal tepkilerinden faydalanılır.

Sayfa ve Grup Dolandırıcılığını Şikayet Etmek

• Sayfanın üst köşesindeki üç nokta menüsünden "Sayfayı bildir"
• Grup için: grubun ana sayfasında üç nokta menüsünden "Grubu bildir"
• Şikayet sebebi: "Dolandırıcılık" veya "Yanıltıcı bilgi"
• Mümkünse sayfada paylaşılan içeriklerin de ayrı şikayet edilmesi

Facebook Marketplace ile İlgili Özel Detaylar

Facebook Marketplace dolandırıcılıkları kendi içinde çeşitlenmiştir. Tipik kalıplar:

• Alıcı Dolandırıcılığı: Sahte alıcı satıcıya "kargo ödedim, hemen göndermen lazım" diyerek baskı yapar. Sahte dekontla satıcıyı kandırır.
• Satıcı Dolandırıcılığı: Sahte satıcı uygun fiyatla ilan açar; alıcıdan ön ödeme aldıktan sonra kaybolur.
• Kapora Tuzağı: "Ürünü rezerve etmek için kapora gönder" şeklinde başlayan ön ödeme talebi. Para gönderildikten sonra iletişim kesilir.

Sahte Profil Tespit Yöntemleri (Detaylı)

Facebook'ta sahte profil tespitinin temel ipuçları şunlardır: hesap açma tarihi 1-6 ay arası olan yeni hesaplar, 20-100 arasında arkadaş listesi ve bu listedeki arkadaşların büyük bölümünün de sahte profillerden oluşması şüphe uyandırmalıdır. Az sayıda ve hepsi profesyonel kalitede fotoğraf içeren profiller, profilde Türkiye yazarken fotoğraflarda farklı ülkeler görünmesi, beğeni yorum ve paylaşım aktivitesinin hiç olmaması ve sayfa beğenilerinin bulunmaması da güçlü sinyallerdir. Gerçek kullanıcılar onlarca sayfa beğenirken sahte profillerde bu neredeyse hiç görülmez. İlk mesajda aşırı samimi ifadeler kullanan hesaplar da yüksek risk taşır. Bu sinyallerden 3-4'ü bir arada görüldüğünde profil yüksek olasılıkla sahtedir.

Yargıtay'ın Facebook Vakaları İçin Yaklaşımı

Yargıtay'ın son yıllardaki kararlarında Facebook üzerinden gerçekleşen dolandırıcılık vakalarında belirginleşen yaklaşımlar:

• Sahte profilden dolandırıcılık ağırlaştırıcı: Anonimlik suçun nitelikli unsuru sayılır
• Toplu mağdur sayısı önemli: Aynı saldırganın birden fazla mağduru varsa örgütlü suç hükümleri devreye girer (TCK 220)
• Marketplace üzerinden satıcı/alıcı dolandırıcılığı bilişim sistemi suçu: TCK 158/1-f hükümleri uygulanır
• Tazminat hakları güçlü: Mağdur lehine maddi ve manevi tazminat oranları yükselmiştir

Bu kararlar mağdurlar açısından önemli güvenceler oluşturmaktadır. Özellikle sahte profil kullanımının ağırlaştırıcı unsur sayılması ve toplu mağdur vakalarında örgütlü suç hükümlerinin devreye girmesi, organize dolandırıcı ağlarına karşı daha etkin bir yargı tutumunun yerleştiğini göstermektedir. Erken başvuru ve eksiksiz kanıt sunumu bu güvencelerden tam olarak yararlanmanın temel koşuludur.

Facebook Dolandırıcılığına Karşı Sessiz Kalmayın

Facebook dolandırıcılığını şikayet etmek hem kişisel hakların korunması hem de aynı failin başka mağdurlar üzerinde devam etmesini engelleme açısından kritik bir görevdir. Doğru kanıt sunumu, platform içi şikayet, resmi başvuru ve banka koordinasyonu birlikte yürütüldüğünde sonuç oranı yüksektir. Sessiz kalmak yalnızca sizi değil, aynı saldırganın hedef alacağı diğer kişileri de korumaktan vazgeçmek anlamına gelir. Facebook üzerinden başlayan tehditler daha geniş bir sosyal medya şantajı vakasına dönüşmeden profesyonel destek almak sürecin kontrol altına alınmasını kolaylaştırır.